Rauch's dwanggedachten

03-12-2018

Neo Rauch (de grootste figuratieve schilder van dit moment m.i.) zegt dat het maken van goede kunst niet af te dwingen valt, dat goede kunst vanzelf ontstaat, spontaan, een alchemistisch proces is, zonder rationele sturing. Maar, zo zegt hij letterlijk: "Als de inspiratie het laat afweten, dan moet ik toch doen alsof ze er is en maatregelen treffen die de toeschouwer doen geloven dat hier iets dergelijks-zoals ik het altijd graag zou hebben- is gebeurd.. Maar als ik hem dan ook nog een boodschap meegeef die zelfs naar het politieke neigt, dan maak ik een soort van propagandakunst die ik totaal verafschuw. Dat draait de kunst volledig de nek om."

Dit, terwijl Rauch in zijn beeldtaal beïnvloed is door Oost-Duitse propaganda posters en illustraties, die juist zeer politiek getint waren. De Sovjetunie en Nazi-Duitsland gebruikten beiden dezelfde beeldtaal voor hun propaganda, dezelfde figuren, nogal fors van formaat, met in verhouding een klein hoofd en een gezicht dat weinig expressie verraadde. Het zijn figuren, krachtig, universeel, die de mannen en vrouwen uit het volk moesten vertolken, doch sterk geïdealiseerd. Rauch, en dat viel me meteen op, gebruikt precies dat soort figuratie, en is dus schatplichtig aan de propagandakunst. Maar hij gebruikt figuratie anders, plaatst figuren in surreeele droomlandschappen, zonder duidelijk te zijn over tijd, plaats en handeling.

Ik kan me indenken dat Rauch zichzelf moet bedwingen niet over te gaan tot het schilderen van een tijd: 1943, een plaats: Kamp Sobibor en een handeling: Het Herrenvolk dat het leven van Joden zuur maakt. Want keer op keer zal hij herinnerd worden aan dat jatwerk, die figuren.. die het grootste deel van zijn werken bepalen, die richting geven, die de aanschouwer het doek door jaagt. En dan is de drang tot het maken van een propagandakunstwerk misschien groot. Ik heb een remedie voor hem. Ik adviseer hem 1 doek te maken dat zich tijdens WO2 afspeelt, in een vernietigingskamp, vol kampbeulen in zijn zo bekende stijl geschilderd, en de Joden, geschilderd door zijn vrouw Rosa Loy, als jonge, mooie meisjes, net als die knappe, vrouwelijke, Israëlische soldaten die je op kalenders aantreft. Zodoende raakt Rauch misschien van zijn dwangedachten af, omdat hij er op zn minst een keer aan heeft toegegeven. En wordt het bovendien niet weer eens tijd voor een Gesamtkunstwerk van die twee?

Neo Rauch en Rosa Loy

Getekend door een gevangene tijdens WO2

Loy heeft het linker gedeelte geschilderd, Rauch het rechter